ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ

ΤΕΣΤ ΠΑΠ

Tι είναι το τεστ Παπ;
Το τεστ Παπανικολάου είναι μία απλή εξέταση, κατά την οποία εξετάζεται ο τράχηλος της μήτρας για να διαπιστωθούν τυχόν αλλαγές στα κύτταρα, που δεν οφείλονται σε ορμονικές αλλαγές ή στην ηλικία. Η επιστήμη αλλά και ολόκληρος ο κόσμος οφείλει την ανακάλυψη του τεστ Παπ η αλλιώς τεστ Παπανικολάου στον Γεώργιο Παπανικολάου, τον Έλληνα γιατρό και βιολόγο που κατά τη διάρκεια των επιστημονικών του ερευνών ανακάλυψε την πρωτότυπη για την εποχή μέθοδο των επιχρισμάτων. Αρχικά την εφήρμοσε το 1923 σε γυναίκες αρχικά για μελέτη των φυσιολογικών γεννητικών λειτουργιών και στη συνέχεια για τη διάγνωση του καρκίνου της μήτρας.

Είναι απαραίτητο να γίνεται;
Είναι γνωστό ότι καλύτερα είναι το προλαμβάνειν από το θεραπεύειν. Η πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου είναι σωτήρια για τη γυναίκα. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελεί τον δεύτερο σε συχνότητα καρκίνο στον γυναικείο πληθυσμό. Ωστόσο, μπορεί να διαγνωστεί έγκαιρα με το τεστ που δείχνει εάν υπάρχουν ύποπτες αλλοιώσεις των κυττάρων για νεοπλασία και οι οποίες μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Σε γυναίκες που δεν ελέγχονται τακτικά με τεστ Παπανικολάου, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί να αναπτύσσεται δίχως να γίνει αντιληπτός καθώς δεν ακολουθείται από συμπτώματα. Όταν τα συμπτώματα εμφανιστούν, η νόσος θα βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο.Με το τεστ Παπ μπορούν επίσης να ανιχνευτούν ορισμένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, λοιμώξεις ή και κάποιος έρπητας. Επιπλέον, πέρα από τον εντοπισμό μη φυσιολογικών κυττάρων στον τράχηλο και στον ενδοτράχηλό της γυναίκας με το τεστ Παπανικολάου μπορούν να εντοπιστούν κολπίτιδες, τραχηλίτιδες και μολύνσεις.


Εμβόλιο για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας
Ο εμβολιασμός συνιστάται σε κορίτσια 12-26 ετών, προλαμβάνει τη νόσο μειώνοντας την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου τραχήλου σε ποσοστό μεγαλύτερο του 70%. Το εμβόλιο είναι απόλυτα ασφαλές. Φυσικά ο εμβολιασμός δεν αποτελεί λόγο παράλειψης του ετήσιου τακτικού προληπτικού ελέγχου με το τεστ Παπ


ΚΟΛΠΟΣΚΟΠΗΣΗ

Τι είναι κολποσκόπηση;
Η κολποσκόπηση είναι μία διαγνωστική εξέταση, ανώδυνη και αναίμακτη, κατά την οποία δίνεται η δυνατότητα στον γυναικολόγο να εξετάσει λεπτομερώς τον τράχηλο και τον κόλπο της γυναίκας, με τη βοήθεια ενός οργάνου, που καλείται κολποσκόπιο. Το κολποσκόπιο αποτελείται ουσιαστικά από ένα σύστημα μεγεθυντικών φακών υψηλής ευκρίνειας και μία φωτεινή πηγή. Λόγω της ικανότητάς του να δίνει μεγεθυμένη εικόνα, προσφέρει τη δυνατότητα λεπτομερούς εξέτασης του τραχήλου της μήτρας, του κόλπου και των έξω γεννητικών οργάνων της γυναίκας. Το κολποσκόπιο δεν τοποθετείται μέσα στον κόλπο, αλλά σε απόσταση από αυτόν. Στα πλαίσια της εξέτασης αυτής και εφόσον αναγνωριστούν παθολογικές περιοχές, λαμβάνονται βιοψίες, οι οποίες αποστέλλονται προς ιστολογική εξέταση. Κολποσκόπηση διενεργείται σε όλες τις γυναίκες που εμφανίζουν κάποια παθολογία στο τεστ Παπανικολάου

Πώς γίνεται η εξέταση;
Η γυναίκα κάθεται στη γυναικολογική καρέκλα, όπως για τη συνήθη γυναικολογική εξέταση. Ακολούθως τοποθετείται ένας κολποδιαστολέας, όπως για τη λήψη του τεστ Παπ και αποκαλύπτεται ο τράχηλος. Εν συνεχεία με έναν βαμβακοφόρο στυλεό εμποτισμένο με διάλυμα οξεικού οξέος ή/και Lugol διαβρέχεται η προς εξέταση περιοχή. Με την επίδραση του οξεικού οξέος οι τυχόν παθολογικές περιοχές μετά από λίγα δευτερόλεπτα έως λεπτά αποκτούν μία λευκάζουσα όψη, λόγω της κροκίδωσης των πρωτεϊνών, που παρουσιάζονται σε μεγαλύτερη συγκέντρωση στα κύτταρα των περιοχών αυτών. Αντίθετα με την επίδραση του Lugol οι περιοχές με βλάβη εμφανίζονται λιγότερο ερυθρές, λόγω της μικρότερης περιεκτικότητάς τους σε γλυκογόνο. Αυτές οι εικόνες, σε συνδυασμό και με κάποια άλλα χαρακτηριστικά ευρήματα (μωσαικισμό, διάστοιξη, άτυπα αγγεία) αξιολογούνται από τον γιατρό ο οποίος θα αποφασίσει εάν θα προχωρήσει σε λήψη βιοψιών (γίνεται επί τόπου χωρίς αναισθησία) ή θα ακολουθήσει συντηρητική αγωγή. Οι παθολογικές περιοχές του τραχήλου ονομάζονται δυσπλασίες και διακρίνονται σε χαμηλού και σοβαρού βαθμού. Οι περισσότερες χαμηλού βαθμού δυσπλασίες υποχωρούν από μόνες τους σε διάστημα 6 μηνών με ένα χρόνο. Οι σοβαρού βαθμού δυσπλασίες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται επεμβατικά.

Υπάρχουν κίνδυνοι και επιπλοκές από την εξέταση αυτή;
Δεν υπάρχουν επιπλοκές που να σχετίζονται με την κολποσκοπική εξέταση. Οι επιπλοκές που σχετίζονται με τη λήψη βιοψιών είναι σπάνιες. Η αιμορραγία είναι μία απ’ αυτές, η οποία ωστόσο είναι σπάνια και αντιμετωπίζεται εύκολα από τον γυναικολόγο. Άλλες σπανιότερες επιπλοκές είναι ο πυρετός, η φλεγμονή, ο κοιλιακός πόνος. Σε κάθε τέτοια περίπτωση πάντως πρέπει να υπάρξει επικοινωνία με τον γυναικολόγο, προκειμένου να υπάρχει σωστή αντιμετώπιση

Τι ακολουθεί μετά την εξέταση;
Ο γιατρός θα πρέπει να ενημερώσει αναλυτικά την ασθενή για τα ευρήματα κατά την εξέταση. Εάν γίνει λήψη βιοψιών η γυναίκα πρέπει να ενημερωθεί ότι θα έχει έκκριση καφεοειδών υγρών και ίσως και ελάχιστου αίματος από τον κόλπο για διάστημα 2-3 ημερών και να αποφύγει σεξουαλικές επαφές και χρήση tampon για τις επόμενες 2 εβδομάδες. Μόλις υπάρξουν τα αποτελέσματα της ιστολογικής εξέτασης, θα πρέπει να γίνει νέα συνάντηση με τον γυναικολόγο για ενημέρωση και προγραμματισμό της πιθανά απαιτούμενης αντιμετώπισης.


ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

Τι είναι εμμηνόπαυση;
Με τον όρο εμμηνόπαυση αναφερόμαστε τη μόνιμη διακοπή της εμμηνορρυσίας, που οφείλεται στη διακοπή της ωοθυλακικής δραστηριότητας των ωοθηκών. Ο ορισμός αυτός είναι αναδρομικός, καθώς βασίζεται σε μία περίοδο συνεχόμενης αμηνόρροιας 12 μηνών, χωρίς να υπάρχει άλλη προφανής φυσιολογική ή παθολογική αιτία

Τι είναι κλιμακτήριος;
Η κλιμακτήριος αφορά σε όλη εκείνη την περίοδο, κατά την οποία υπάρχουν ορμονικές διαταραχές και διαταραχές της εμμήνου ρύσεως και διαρκεί από 2 μέχρι και 10 χρόνια πριν την εμμηνόπαυση

Πότε συμβαίνει;
Η μέση ηλικία της εμμηνόπαυσης για τον Ευρωπαϊκό πληθυσμό είναι τα 50ο με 51ο πρώτο έτος της ηλικίας. Ωστόσο περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να επισπεύσουν τον χρόνο εγκατάστασής της. Επίσης το κάπνισμα είναι δυνατόν να επισπεύσει την εμμηνόπαυση κατά 1-2 χρόνια. Η πρώιμη εμμηνόπαυση αφορά στην εγκατάστασή της πριν από την ηλικία των 40 ετών (όπως πχ συμβαίνει μετά από χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης των ωοθηκών, μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοβολία της κάτω κοιλίας, σε ανοσολογικές παθήσεις, καθώς και σε καταστάσεις ισχυρού shock), ενώ καθυστερημένη εμμηνόπαυση είναι η εμφάνισή της μετά το 55ο έτος της ηλικίας.

Πού οφείλεται η εμμηνόπαυση;
Το απόθεμα των ωοθυλακίων με το οποίο κάθε γυναίκα μπαίνει στην ήβη είναι γύρω στα 300000 ωοθυλάκια. Κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ηλικίας της γυναίκας παρατηρούνται 400-500 ωορρηξίες, ενώ για κάθε ωοθυλάκιο που θα φτάσει μέχρι την ωοθυλακιορρηξία, αντιστοιχούν άλλα 1000 περίπου, τα οποία εξαφανίζονται με το φαινόμενο της απόπτωσης. Υπολογίζεται ότι η εμμηνόπαυση επέρχεται όταν ο αριθμός των ωοθυλακίων φθάσει στα 1000, γεγονός που συμβαίνει γύρω στην ηλικία των 50 ετών. Η ωοθήκη μεταβάλλεται σταδιακά σε έναν υπερπλαστικό συνδετικό ιστό, μέσα στον οποίο υπάρχουν κάποια ωοθυλάκια με μικρή οιστρογονική δράση, τα οποία και αυτά θα εξαφανιστούν σταδιακά.

Τι συμπτώματα έχει η γυναίκα;
Η εμμηνόπαυση περιλαμβάνει μία ευρεία γκάμα συμπτωμάτων άλλοτε άλλης βαρύτητας για την κάθε γυναίκα. Υπολογίζεται ότι το 80% περίπου των εμμηνοπαυσιακών γυναικών εμφανίζουν συμπτώματα, που οφείλονται κυρίως στην έλλειψη των οιστρογόνων. Στο 15% μάλιστα αυτών των γυναικών τα συμπτώματα αυτά είναι τόσο έντονα, ώστε να χρειάζεται η παρέμβαση του γυναικολόγου για τη χορήγηση κάποιας θεραπείας. Η συνηθέστερη κλινική εκδήλωση είναι οι εξάψεις, οι οποίες μπορεί να είναι ήπιες (χωρίς εφίδρωση), μέτριες ή ακόμη και βαριές (με έντονη εφίδρωση, που υποχρεώνουν τη γυναίκα να διακόψει τη συνήθη της δραστηριότητα).

Άλλα συμπτώματα μπορεί να είναι:
  • Νυχτερινές εφιδρώσεις
  • Ξηρότητα του κόλπου
  • Αύξηση του βάρους
  • Κεφαλαλγίες
  • Ίλιγγος, ζαλάδες
  • Δυσκοιλιότητα
  • Αρθραλγίες, μυαλγίες
  • Κνησμός
  • Διαταραχές του ύπνου
  • Απώλεια συγκέντρωσης
  • Απώλεια μνήμης
  • Ευερεθιστότητα, κατάθλιψη
  • Αδυναμία, κόπωση
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η έλλειψη των οιστρογόνων μπορεί να οδηγήσει τη γυναίκα σε οστεοπενία ή και οστεοπόρωση, καθώς και ότι λόγω της άρσης της προστατευτικής δράσης των οιστρογόνων στο καρδιαγγειακό σύστημα, εξοιμειώνεται ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιακών νοσημάτων με εκείνον του αντρικού πληθυσμού.

Πώς αντιμετωπίζονται τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης;
Τα συμπτώματα μπορούν να υφεθούν με:
  • Καλή διατροφή και άσκηση
  • Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
  • Διακοπή του καπνίσματος
  • Σωστές ώρες ύπνου
  • Λήψη συμπληρωμάτων διατροφής (ασβεστίου, βιταμινών κτλ)
  • Τέλος αφού προηγηθεί ενδελεχής εργαστηριακός έλεγχος και μετά από συνεννόηση με τον γυναικολόγο, μπορεί να χορηγηθεί θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (με τη μορφή δισκίων από το στόμα, διαδερμικών επιθεμάτων, κολπικών αλοιφών), με πολλά πλεονεκτήματα για την εμμηνοπαυσιακή γυναίκα

Τι εξετάσεις πρέπει να κάνει η γυναίκα στη εμμηνόπαυση;
Ο προληπτικός έλεγχος ρουτίνας μίας γυναίκας στην εμμηνόπαυση πρέπει να περιλαμβάνει:
  • Μαστογραφία κατ’ έτος
  • Τεστ Παπανικολάου
  • Μέτρηση οστικής πυκνότητας
  • Υπερηχογράφημα έσω γεννητικών οργάνων
  • Γυναικολογική εξέταση