ΜΑΣΤΟΣ

Ο μαστός είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα που κατατάσσει τον άνθρωπο στην τάξη των θηλαστικών. Στον άνδρα, εκτός από παθολογικές περιπτώσεις, παραμένει ανενεργός. Στη γυναίκα αντιθέτως υπόκειται σε μία σειρά λειτουργικών και μορφολογικών μεταβολών, που σχετίζονται με την εμμηνορρυσία, την κύηση, τη γαλουχία και την εμμηνόπαυση. Στο μαστό υπάρχουν πολλές καλοήθεις αλλά και κακοήθεις παθήσεις, οι οποίες όμως αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά, εφόσον γίνει έγκαιρη διάγνωση αυτών.

Τι περιλαμβάνει ο προληπτικός έλεγχος για παθήσεις του μαστού;
Κάθε γυναίκα επιβάλλεται να ψηλαφά μόνη της τους μαστούς της μία φορά το μήνα ,μετά την περίοδο (7η -11η μέρα του κύκλου). Οι περισσότεροι όγκοι έχουν ανιχνευθεί από τις ίδιες τις γυναίκες. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει τον μαστό μίας γυναίκας καλύτερα από την ίδια! Αδιαμφισβήτητα πρέπει από την ηλικία των 20 ετών και μετά να γίνεται μία τουλάχιστον ψηλάφηση το χρόνο από τον γυναικολόγο, η οποία να συνοδεύεται και από υπερηχογράφημα μαστών. Σε ηλικία 35-40 ετών πρέπει να γίνεται η πρώτη μαστογραφία(αναφοράς) την οποία κρατάει η γυναίκα στο αρχείο της για σύγκριση με τις επόμενες μαστογραφίες. Μετά τα 40 έτη πρέπει να γίνεται εκτός από μαστογραφία μια φορά το χρόνο, κάθε χρόνο, και υπερηχογράφημα και ψηλάφηση μαστών από τον ειδικό ιατρό.

Πώς γίνεται σωστά η αυτοεξέταση του μαστού;
Η αυτοεξέταση του μαστού περιλαμβάνει την οπτική και στη συνέχεια την ψηλαφητική εξέταση
Η οπτική εξέταση γίνεται μπροστά σε έναν καθρέφτη με τα χέρια κάτω και παράλληλα στο σώμα. Παρατηρούμε τυχόν ασυνήθιστα σημάδια ή μεταβολές στους μαστούς, όπως αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα αυτών, τυχόν εξογκώματα, εισολκές ή ερυθρότητα στην περιοχή. Η ίδια εξέταση επαναλαμβάνεται με τα χέρια σε όρθια θέση ή πίσω από το κεφάλι και στη συνέχεια με τα χέρια στη μέση
Η ψηλαφητική εξέταση μπορεί να γίνεται η ξαπλωμένη στο κρεβάτι ή στη διάρκεια του ντους σε όρθια θέση. Το ένα χέρι πρέπει να βρίσκεται πίσω από το κεφάλι και με το άλλο ψηλαφάται ο απέναντι μαστός. Η ψηλάφηση γίνεται χρησιμοποιώντας τα τρία μεσαία δάχτυλα του χεριού, με κυκλικές κινήσεις σε όλη την έκταση του μαστού, συστηματικά από έξω προς τα μέσα και από πάνω προς τα κάτω. Η εξέταση ολοκληρώνεται με την πίεση της θηλής του κάθε μαστού. Αν παρατηρηθεί κάποιο έκκριμα από τη θηλή, ή ψηλαφηθεί οποιαδήποτε άλλη βλάβη, πρέπει να ενημερώνεται απευθείας ο γυναικολόγος.

Καλοήθεις παθήσεις του μαστού
Οι καλοήθεις παθήσεις αφορούν στο 88%-90% της παθολογίας του μαστού και περιλαμβάνουν όλες τις παθολογικές του καταστάσεις εκτός του καρκίνου. Οι καλοήθεις παθήσεις του μαστού εμφανίζουν κλινική και ακτινολογική ποικιλομορφία και ταξινομούνται στις παρακάτω 8 κατηγορίες:
  • Φλεγμονές (μαστίτιδα, αποστήματα, συρίγγια)
  • Παθολογικές εκκρίσεις από τη θηλή (η ύπαρξη εκκρίματος από την θηλή, εκτός περιόδου κύησης και θηλασμού, αποτελεί παθολογικό εύρημα. Και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να γίνεται κυτταρολογικός έλεγχος του εκκρίματος. Κάθε έκκριση, όμως, από τον μαστό δεν προδικάζει κακοήθεια. Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός καταστάσεων που μπορεί να προκαλέσει παθολογική έκκριση, όπως η λήψη φαρμάκων, ορμονικά αίτια κτλ)
  • Συγγενείς ανωμαλίες του μαστού (όπως αμαστία, υπερτροφία, αθηλία, έκτοπη θηλή κτλ)
  • Παθήσεις απότοκες θηλασμού (πχ ραγάδες, αποστήματα, υπερφόρτωση των μαστών)
  • Καλοήθεις όγκοι (όπως ινοαδενώματα, λιπώματα)
  • Ινοκυστική μαστοπάθεια
  • Μασταλγία
  • Διάφορες άλλες καλοήθεις παθήσεις του μαστού όπως πορεκτασία, νόσος Mondor κτλ

Καρκίνος του μαστού
Ο καρκίνος του μαστού είναι η συνηθέστερη αιτία θανάτου των νεαρών γυναικών στις μέρες μας. Δυστυχώς 1 στις 10 γυναίκες θα νοσήσουν από αυτή τη νόσο.
Στις περισσότερες περιπτώσεις μάλιστα είναι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.

Συμπτώματα
  • Ψηλαφητός όγκος στην περιοχή του μαστού ή της μασχάλης
  • Μεταβολή στο χρώμα και στη χροιά του δέρματος (χαρακτηριστική είναι η όψη του δέρματος ως φλοιού πορτοκαλιού)
  • Εισολκή της θηλής
  • Έκκριμα από τη θηλή

Παράγοντες κινδύνου
  • Οικογενειακό ιστορικό
  • Παχυσαρκία
  • Μεγάλη ηλικία κατά την πρώτη εγκυμοσύνη
  • Πρώιμη εμμηναρχή και όψιμη εμμηνόπαυση
  • Μεταλλάξεις των γονιδίων BRCA 1 και BRCA 2, τα οποία σχετίζονται με καρκίνο του μαστού
  • Έκθεση σε βλαβερή ακτινοβολία

Διάγνωση
  • Κλινική εξέταση-ψηλάφηση
  • Μαστογραφία
  • Υπερηχογράφημα μαστού
  • Μαγνητική τομογραφία
  • Βιοψία

Θεραπεία
Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού είναι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων αποτελεσματική, ειδικά αν έχει γίνει έγκαιρη διάγνωση. Περιλαμβάνει τη χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, χορήγηση ορμονικών σκευασμάτων και τη χειρουργική θεραπεία. Συχνά μάλιστα απαιτείται συνδυασμός των προαναφερθεισών θεραπευτικών μεθόδων